Instrukcja użytkowania mat dezynfekcyjnych

Poniższa instrukcja opisuje zasady przygotowania, nasączania, użytkowania, czyszczenia i przechowywania mat dezynfekcyjnych MATSPOL.

Maty dezynfekcyjne MATSPOL są elementem systemów bioasekuracji stosowanych w gospodarstwach rolnych, fermach, zakładach produkcyjnych, magazynach, transporcie oraz obiektach wymagających wysokiego poziomu higieny. Ich zadaniem jest ograniczenie przenoszenia patogenów poprzez dezynfekcję podeszew obuwia oraz kół pojazdów.

Skuteczność maty zależy nie tylko od jej jakości, ale przede wszystkim od prawidłowego przygotowania, właściwego nasączenia, odpowiedniego rozmieszczenia oraz regularnej obsługi.

Mata dezynfekcyjna jest elementem procedur higienicznych i bioasekuracyjnych. Nie zastępuje mycia, mechanicznego usuwania zabrudzeń ani innych obowiązujących zasad sanitarnych.

1. Miejsce ułożenia maty

Matę należy układać na stabilnym, równym i możliwie czystym podłożu. Najlepiej stosować ją wewnątrz budynku lub pod zadaszeniem.

Jeżeli mata jest używana na zewnątrz, należy zabezpieczyć ją przed intensywnym deszczem, śniegiem, błotem oraz nadmiernym zabrudzeniem. Opady mogą rozcieńczyć roztwór dezynfekcyjny i obniżyć jego skuteczność.

Mata powinna być ułożona w miejscu, którego nie da się łatwo ominąć. W przejściach pieszych powinna obejmować całą szerokość wejścia, a przy ruchu pojazdów powinna być dobrana tak, aby każde koło miało kontakt z powierzchnią roboczą maty.

Maty przejściowe zaleca się stosować w szczególności:

• przy wejściach do budynków inwentarskich,
• przy wejściach do pomieszczeń, w których przebywają zwierzęta,
• w śluzach sanitarnych,
• przy wejściach do hal produkcyjnych i magazynów,
• w zakładach, w których przetwarza się, magazynuje lub transportuje surowce pochodzenia zwierzęcego.

Maty przejazdowe należy stosować przy wjazdach na teren gospodarstwa, fermy, zakładu, magazynu, punktu przeładunkowego lub innej strefy wymagającej dezynfekcji kół pojazdów.

W miejscu ułożenia maty warto umieścić czytelne oznaczenie, np.:

• Uwaga: mata dezynfekcyjna — przejdź powoli
• Mata dezynfekcyjna — przejazd maks. 5 km/h
• Nie zatrzymuj pojazdu na macie

2. Dobór rozmiaru maty

Rozmiar maty powinien być dopasowany do szerokości przejścia, rodzaju ruchu oraz wymagań danej strefy. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w poradniku: jak wybrać matę dezynfekcyjną.

Przy doborze maty należy uwzględnić:

• szerokość wejścia lub wjazdu,
• natężenie ruchu,
• rodzaj użytkowników: piesi, wózki, samochody osobowe, pojazdy ciężkie,
• miejsce użycia: wewnątrz budynku, pod zadaszeniem lub na zewnątrz,
• wymagania bioasekuracyjne danego obiektu.

W przypadku ruchu pieszego mata powinna umożliwiać pełny kontakt podeszwy obuwia z powierzchnią roboczą. W przypadku ruchu pojazdów mata powinna być na tyle szeroka i długa, aby koła pojazdu przejechały przez powierzchnię dezynfekcyjną bez możliwości jej ominięcia.

3. Przygotowanie środka dezynfekcyjnego

Do pracy z matą należy stosować profesjonalne środki dezynfekcyjne przeznaczone do bioasekuracji, np. Virkon S lub inne preparaty dopuszczone do danego zastosowania.

Stężenie roztworu roboczego należy dobrać zgodnie z etykietą, kartą charakterystyki oraz instrukcją producenta środka dezynfekcyjnego. Nie należy przekraczać zalecanych proporcji ani mieszać różnych preparatów, chyba że producent wyraźnie dopuszcza takie zastosowanie.

Roztwór należy przygotować w czystym pojemniku, używając czystej wody. Preparat powinien być dokładnie wymieszany do uzyskania jednorodnej cieczy roboczej.

Podczas przygotowywania i uzupełniania roztworu należy stosować środki ochrony osobistej zalecane przez producenta preparatu, np. rękawice ochronne i okulary.

4. Pierwsze nasączenie maty

Przy pierwszym użyciu, po praniu albo po dłuższym okresie przechowywania mata może wymagać stopniowego nasączenia.

Zalecana procedura:

1. Ułożyć matę na równym, stabilnym podłożu.
2. Rozprowadzić na powierzchni niewielką ilość roztworu dezynfekcyjnego.
3. Odczekać, aż warstwa chłonna zacznie równomiernie przyjmować płyn.
4. Stopniowo uzupełnić kolejne porcje roztworu.
5. Sprawdzić, czy cała powierzchnia robocza jest równomiernie wilgotna.

Maty nie należy przelewać ani pozostawiać w nadmiarze cieczy. Roztwór powinien nawilżyć warstwę roboczą maty, ale nie powinien tworzyć kałuż ani powodować efektu „chlupania” pod naciskiem.

Prawidłowo przygotowana mata:

• nie jest sucha,
• nie jest zalana,
• równomiernie zwilża podeszwę obuwia lub oponę,
• umożliwia kontakt powierzchni roboczej z aktywnym środkiem dezynfekcyjnym.

5. Orientacyjne nasączanie maty

Ilość roztworu zależy od powierzchni maty, rodzaju wkładu chłonnego, grubości materiału, stopnia wyschnięcia oraz warunków pracy. Z tego względu nie należy kierować się wyłącznie stałą ilością litrów, ale przede wszystkim rzeczywistym stanem maty.

Przy pierwszym użyciu mata wymaga zwykle dokładniejszego nasączenia. Podczas bieżącej eksploatacji uzupełnia się tylko taką ilość roztworu, jaka jest potrzebna do przywrócenia prawidłowej wilgotności.

Prawidłowo przygotowana mata powinna być równomiernie wilgotna, ale nie zalana.

W obiektach innych niż gospodarstwa rolne, np. w zakładach, magazynach lub obiektach publicznych, można stosować mniejszą ilość roztworu, tak aby zwilżana była przede wszystkim podeszwa obuwia, bez nadmiernego moczenia boków butów.

6. Zasady użytkowania — ruch pieszy

Przez matę do dezynfekcji obuwia należy przechodzić powoli, tak aby podeszwa obuwia miała pełny kontakt z powierzchnią roboczą.

Przed wejściem na matę należy w miarę możliwości usunąć grube zabrudzenia, takie jak:

• błoto,
• ściółka,
• obornik,
• piasek,
• resztki organiczne.

Zanieczyszczenia organiczne mogą ograniczać skuteczność działania środka dezynfekcyjnego. W przypadku dużego zabrudzenia obuwia mata nie zastępuje wcześniejszego oczyszczenia mechanicznego.

7. Zasady użytkowania — ruch pojazdów

Pojazdy powinny przejeżdżać przez matę do dezynfekcji kół pojazdów powoli, z prędkością nieprzekraczającą 5 km/h. Zbyt szybki przejazd skraca kontakt opon z powierzchnią roboczą i może obniżyć skuteczność dezynfekcji.

Na matach przejazdowych nie należy:

• gwałtownie hamować,
• gwałtownie przyspieszać,
• zatrzymywać pojazdu na dłużej,
• ruszać z miejsca bezpośrednio z powierzchni maty,
• skręcać kół w miejscu.

W przypadku pojazdów ciężkich należy zachować szczególną ostrożność. Duży nacisk i siły skrętne mogą powodować przesunięcie, zwijanie, deformację lub uszkodzenie maty.

8. Utrzymanie skuteczności

Mata działa prawidłowo tylko wtedy, gdy jest wilgotna i zawiera aktywny roztwór środka dezynfekcyjnego.

Zalecenia eksploatacyjne:

• codziennie kontrolować wilgotność maty,
• regularnie uzupełniać roztwór,
• usuwać zabrudzenia z powierzchni,
• wymieniać roztwór zgodnie z zaleceniami producenta preparatu,
• częściej kontrolować matę przy dużym ruchu, wysokiej temperaturze, silnym zabrudzeniu lub pracy na zewnątrz.

Wysoka temperatura, wiatr, ogrzewane pomieszczenia i intensywna eksploatacja mogą przyspieszać wysychanie maty. Wyschnięta mata nie spełnia swojej funkcji dezynfekcyjnej.

9. Ochrona przed deszczem i nadmiernym rozcieńczeniem

Maty użytkowane na zewnątrz należy chronić przed intensywnymi opadami. Deszcz może rozcieńczyć roztwór dezynfekcyjny, wypłukać preparat z warstwy chłonnej i doprowadzić do nadmiernego nasiąknięcia maty.

W czasie silnych opadów matę należy:

• przenieść pod zadaszenie,
• przykryć folią,
• zabezpieczyć przed bezpośrednim napływem wody,
• po opadach sprawdzić jej stan i w razie potrzeby ponownie nasączyć świeżym roztworem.

Po deszczu, śniegu, silnym zabrudzeniu lub dłuższej przerwie w użytkowaniu należy sprawdzić wilgotność wkładu oraz jakość roztworu.

10. Użytkowanie zimą

W okresie ujemnych temperatur należy zabezpieczyć roztwór przed zamarzaniem. Można stosować dodatki przeciwzamarzaniowe, np. glikol lub inny środek dopuszczony do użycia z danym preparatem dezynfekcyjnym.

Dodatek środka przeciwzamarzaniowego powinien być zgodny z zaleceniami producenta preparatu dezynfekcyjnego i nie może obniżać jego skuteczności.

Przy bardzo niskich temperaturach nasączone maty należy zabezpieczyć przed zamarznięciem lub przenieść do pomieszczenia o dodatniej temperaturze. Zamarznięcie roztworu może ograniczyć działanie dezynfekcyjne i uszkodzić wkład chłonny maty.

Nie należy stosować przypadkowych dodatków chemicznych ani mieszać preparatów bez potwierdzenia ich kompatybilności.

11. Czyszczenie i konserwacja

Matę należy regularnie oczyszczać z błota, piasku i zanieczyszczeń organicznych.

Do bieżącego czyszczenia można stosować:

• szczotkę,
• odkurzacz przemysłowy,
• wodę,
• łagodny detergent,
• myjkę ciśnieniową przy umiarkowanym ciśnieniu.

W przypadku mat z pokrowcem i wkładem chłonnym zaleca się:

1. Opróżnić matę z pozostałości roztworu.
2. Wyjąć wkład chłonny z pokrowca.
3. Pokrowiec wyprać ręcznie lub mechanicznie w temperaturze nie wyższej niż 60°C.
4. Wkład chłonny wypłukać w bieżącej wodzie.
5. Dokładnie wysuszyć pokrowiec i wkład.
6. Ponownie złożyć matę i nasączyć świeżym roztworem.

Nie należy nasączać maty, która zawiera resztki starego, zabrudzonego roztworu. Przed ponownym użyciem mata powinna być czysta, wypłukana i sucha.

Nie należy stosować agresywnych środków chemicznych, które mogą uszkodzić materiał maty.

12. Kontrola stanu technicznego

Matę należy regularnie kontrolować pod kątem uszkodzeń mechanicznych i zużycia.

Matę należy wyłączyć z użytkowania, jeżeli występują:

• rozdarcia,
• nieszczelności,
• trwałe deformacje,
• uszkodzenia pokrowca,
• rozwarstwienie materiału,
• utrata właściwości chłonnych,
• brak możliwości równomiernego utrzymania roztworu.

Uszkodzoną matę należy naprawić lub wymienić na pełnowartościową. Mata w złym stanie technicznym może nie zapewniać prawidłowego kontaktu ze środkiem dezynfekcyjnym.

13. Przechowywanie

Przed przechowywaniem matę należy oczyścić, wypłukać i dokładnie wysuszyć.

Zalecenia:

• przechowywać w suchym, zadaszonym miejscu,
• unikać długotrwałego działania wilgoci, mrozu i promieniowania UV,
• nie składować maty nasączonej roztworem,
• przechowywać luźno zwiniętą lub rozłożoną,
• unikać ostrych zagięć,
• nie przygniatać maty ciężkimi przedmiotami.

14. Najczęstsze błędy użytkowania

Najczęstsze błędy, które obniżają skuteczność maty:

• ustawienie maty w miejscu, które można ominąć,
• pozostawienie maty suchej,
• zalanie maty nadmierną ilością roztworu,
• brak regularnego uzupełniania środka,
• stosowanie niewłaściwego stężenia preparatu,
• mieszanie różnych środków dezynfekcyjnych,
• brak usuwania błota i zabrudzeń organicznych,
• zbyt szybki przejazd pojazdów,
• gwałtowne hamowanie lub ruszanie na macie,
• skręcanie kół w miejscu na powierzchni maty,
• pozostawienie maty na intensywnym deszczu bez zabezpieczenia,
• użytkowanie zamarzniętej maty,
• przechowywanie maty mokrej lub nasączonej roztworem,
• dalsze używanie maty uszkodzonej mechanicznie.

15. Podsumowanie

Skuteczność mat dezynfekcyjnych MATSPOL zależy od trzech kluczowych elementów:

• prawidłowego przygotowania roztworu,
• równomiernego nasączenia maty,
• regularnej kontroli, czyszczenia i uzupełniania środka dezynfekcyjnego.

Prawidłowo użytkowana mata pomaga ograniczyć ryzyko przenoszenia patogenów, wspiera bioasekurację i podnosi poziom bezpieczeństwa higienicznego w gospodarstwach, fermach, zakładach produkcyjnych, magazynach oraz transporcie.